Expositie ‘La Lune’. Over echt en denkbeeldig reizen naar de maan

Le Grand Palais in Parijs wijdt van 3 april tot 22 juli 2019 een expositie aan de maan. Het thema: maanreizen, in het echt en in de verbeelding. Te zien zijn talloze kunstwerken, van makers uit de oudheid tot hedendaagse kunstenaars uit Europa en de rest van de wereld. Allemaal verbeelden ze hoe de maan de mens altijd heeft gefascineerd en nog steeds doet.

Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat de mens voor het eerst voet zette op de maan, dat magische hemellichaam dat sinds mensenheugenis een inspiratiebron is voor kunstenaars, schilders, componisten en dichters. Met als uitgangspunt de Apollo 11-expeditie in juli 1966 reizen we door de tijd om te zien hoe artiesten droomden over een maanreis.

Want al in de oudheid werden de bizarste vervoermiddelen bedacht om ooit die onaanraakbare maan te bereiken. Met ‘de kleine stap voor een mens, maar een grote voor de mensheid’ luidde Neil Armstrong in juli 1969 het begin in van een nieuw tijdperk in de verhouding van mens en maan. Nog steeds wordt er volop nagedacht en gefantaseerd over de maan, maar nu ook in het licht van de toekomst van onze kwetsbare aarde en onze onbesuisde mensheid.

Vanaf de sterrenkijker van Galilei tot de kunst van de fotografie

Sinds de natuurkundige Galileo Galilei - die rond 1600 leefde - hebben we steeds preciezere middelen gekregen om de maan te bestuderen en in kaart te brengen. Op de expositie een replica van Galilei’s sterrenkijker, de eerste goede tekeningen en kaarten van de maan uit het midden van de 17e eeuw en vervolgens de eerste foto’s: ze maken duidelijk hoe gezocht is naar de feitelijkheden zonder dat het dromen en filosoferen over de maan ooit uit beeld raakte.

Sinds de eeuwigheid belichaamt deze verre ster ook een dichtbije aanwezigheid van het goddelijke, die vaak menselijke trekken krijgt toegedicht, zowel mannelijke als vrouwelijke. In Egypte, Mésopotamië en het moderne hindoeïsme hoort bij de maan een mannelijke figuur als Thot, Nefertoum, Sîn of Chandra. In de klassieke oudheid wordt ze gelinkt aan godinnen als Artemis, Diana, Selene en Hekate.

De ster met drie gezichten

De expositie belicht de drie karakters van de maan. Allereerst zijn zachte kant: de maan beschermt en inspireert de dromende, liefhebbende, slapende, biddende en mediterende mens. Denk aan het schilderij van Girodet waarop de slapende Endymion bezoek krijgt van Diana in de vorm van een lichtstraal, hem beminnend met haar licht.

Maar de maan is ook veranderlijk en grillig. Zijn doorlopende mutaties geven ritme aan het leven en de kalender van de mensen. In veel landen worden wisselvallige mensen lunatic genoemd. De verschillende optische maanfases inspireerden ook in de 20e eeuw nog vele kunstenaars.

Een derde imago van de maan is die van de ster van de duisternis, de melancholie en de gekte. De maan: soms is hij bijna helemaal verdwenen, dan weer gekmakend groot aanwezig. Hij is een permanente bron voor fantasieën en angsten.

"De maan scheen sereen en speelde met het tij" - uit Clair de Lune, van Victor Hugo

In het laatste deel van de expositie stemt de maan tot overdenking. Hij is dichtbij en mysterieus, terwijl hij de natuur laat zien in een weerkaatsend licht, vreemd, intiem en melancholiek. De maan is werkelijk een middel om schoonheid te ontdekken en te onthullen.

Praktische informatie 

Adres: Grand Palais in Parijs, Galeries nationales (ingang Square Jean Perrin)
Datum: van 3 april tot en met 22 juli 2019
Vol tarief: € 14 (Kijk voor gereduceerde tarieven op de site)

Meer informatie 

Externe websites over het evenement

Het Grand Palais in Parijs op de kaart